یا علی گفتم و عشق آغاز شد

معرفی شهرستانهاي مازندران

شهرستانهاي ساري ، بابل ، آمل پرجمعيت ترين مناطق؛ و شهرستانهاي ساري و آمل و نور از بيشترين وسعت برخوردار مي باشند. اما شهرستانهای رامسر و جويبار و سوادكوه كمترين جمعيت؛ و شهرستانهاي جويبار ، بابلسر ، قائمشهر كمترين وسعت را در بين مناطق استان دارا هستند. بيشترين سهم (درصد) اشتغال بخشهاي

 اقتصادي در كل اشتغال شهرستانها بر اساس آمار سر شماری 1375 (ه . ش)به شرح زير است:

در صنعت:سوادكوه (5/33 )ونوشهر،چالوس(8/29)، بهشهر (3/28) ، آمل (9/26) ، ساري (0/25) درصد

 در كشاورزي:محمودآباد(4/54)،نكا(8/47)،بابل(4/37)،نور(0/37)،بابلسر(6/35)، قائمشهر (6/29)درصد

 در خدمات: نوشهر، چالوس (5/53)، ساري (3/47)، قائمشهر (2/47)،آمل (9/43) و بابل (7/43) درصد

در سطح بندي فعاليتهاي اقتصادي شهرستانها بر اساس آمار فوق ، منطقه نوشهر و چالوس به لحاظ توريستي…‌، ساري و قائمشهر به لحاظ خدمات دولتي و شهري ، آمل و بابل نيز با موقعيت تجاري و خدمات شهري ، مهم تلقي ميشوند؛ بافت روستائي و كشاورزي محمودآباد و نكا برجسته است ، اما در اشتغال صنعتي شهرستانهاي سوادكوه ، نوشهر و چالوس ، بهشهر و آمل  از سهم بالايي برخوردار بوده اند.  نزديك به سه ميليون جمعيت مازندران در 15 شهرستان  زندگي مي كنند. مشخصات هر يك از شهرستانها بترتيب غرب به شرق در زير معرفي مي شوند:

1) شهرستان رامسر :

با 4/2 درصد جمعيت مانند سوادكوه از مناطق كم جمعيت استان است.

 رامسر از زيباترين شهرهاي ساحلي کشور است كه در دامنه جنگل قراردارد. اين شهر در گذشته سخت سر ناميده ميشد. مهمترين جاذبه هاي تاريخي و فرهنگي آن عبارتند از : قلعه ماركوه – هتل قديم و كاخ رامسر. شهر رامسر به عنوان عروس شهرهاي ايران با    جاذبه هاي طبيعي و بسيار زيباي ساحلي ـ جنگلي همراه با منطقه كوهستاني جواهرده و منطقه جنت رودبار ، و  چشمه هاي متعدد آبگرم  معدني گوگردي رامسر، كتالم و سادات محله يك از قطبهاي مهم گردشگري كشور محسوب ميشود. مهمترين محصولات كشاورزي آن ، مركبات و برنج و چاي مي باشد.

2) شهرستان تنكابن :

با 5/6 درصد جمعيت استان باتوجه به متون تاريخي ، يكي از بخشهاي مهم طبرستان در آغاز دوره اسلامي رويان  دکجور بود و تنكابن منطقه اي از خاك رويان محسوب مي شد. تنكابن را با كلارستاق و كجور محال ثلاثه نيزمي ناميده اند و مركز آن خرم آباد بوده است. مهمترين جاذبه هاي تاريخي و فرهنگي آن عبارتند از : موزه تاريخي طبيعي و اثر ملي خشكه داران، قلعه تنكا - پلي خشتي قلعه گردن ،  ساختمان شهرباني ،  ساختمان شهرداري و پل هشت چشمه... تنكابن همراه با برخورداري از صنايع تبديلي فرآوري مواد غذايي؛ و مناطق توريستي دوهزار و سه هزار ، ساحل دريا و رودخانه چشمه كيله با رونق صنعت گردشگري، متحول خواهد شد. محصولات عمده كشاورزي تنكابن ، برنج ، گل و گياه ، چاي و مركبات و كيوي مي باشد

3( شهرستان چالوس :

با 2/4 درصد جمعيت در مجاورت شهرستان ساحلي نوشهر قرار دارد. مورخان اسلامي چالوس را به عنوان شالوس و چالس خوانده اند و از شهرهاي مهم و تاريخي مازندران است و زماني از توابع رويان محسوب مي شد. اين شهرستان هم اكنون داراي دو بخش مركزي و كلاردشت است . منطقه توريستي كلاردشت در سير تاريخ از اهميت ويژه اي برخوردار بوده و استقرار هاي طولاني با فرهنگي گسترده در پيش از تاريخ و دوره اسلامي را بهمراه داشته است. چالوس و كلاردشت و نمک آبرود از قطب هاي گردشگري كشور محسوب مي شوند كه با راه اندازي بزرگراه 120 كيلومتري جديد تهران – شمال، موقعيت استراتژيك اين شهرستان تقويت مي شود. برنامه ريزي     منطقه اي در رابطه با تحولات كلان شهر تهران - مازندران امري ضروري و اجتناب ناپذير در سطح ملي مي باشد. توليد گل و گياه در چالوس همانند ساير شهرهاي غرب استان رونق دارد.

4) شهرستان نوشهر:

با 9/3 درصد جمعيت مازندران در ساحل مازندران قرار دارد. نوشهر در گذشته به نامهاي خاچك – حبيب آباد و ده نو خوانده مي شد و سپس  بااحداث تاسيسات بندري در سال 1318 هـ .ش به نوشهر تغيير نام يافت . اين شهرستان داراي دو بخش مركزي و كجور است. كجور از مناطق مهم باستاني و مركز رويان و پايتخت رستم دار بوده است. از مهمترين جاذبه هاي تاريخي و فرهنگي نوشهر مي توان به موارد زير اشاره كرد: برج آرامگاهي امامزاده طاهر مطهر – برج آرامگاهي سيد علي كياسلطان – برج آرامگاهي امامزاده حمزه رضا و نيز مجموعه فرهنگي كندلوس … جنگل سيسنگان، دريا و بندر( نوشهر) از پرجاذبه ترين مناطق گردشگري آن است. با فراهم آوردن امكانات بيشتر گردشگری از جمله تورهاي دريايي در اسكله هاي بندر نوشهر اين شهرستان بهمراه چالوس، به عنوان قطب بزرگ توريستي كشور مطرح خواهد شد.

5) شهرستان نور:

   5/3 درصد جمعيت استان را دارد. نور كه تاچند سال قبل سوده ناميده مي شد از شهرستان مهم رستمدار و يكي از مراكز ملوك استندار و رستمدار، بخشي    ميان رويان و مازندران بوده است. مراكز ديدني آن عبارتند از : قلعه پولاد بلده ، بقعه متبركه آقا شاه بالو زاهد ، بقعه متبركه جمشيد كيا سلطان، خانه نيما در بلده ، پل خشتي نور و تكيه تاكر...

شهرستان نور به لحاظ توسعه صنعتي و گردشگري شرايط ممتازي در استان پيدا كرده است. محصول غالب كشاورزي منطقه، برنج مي باشد.

6) شهرستان محمودآباد :

با 9/2 درصد جمعيت مازندران، در چند سال اخير از (شهرستان) آمل جدا شده است. اين شهرستان داراي دو بخش مركزي و سرخ رود است و مناطق خشت سر ، اهلمرستاق و دابوي آن از نظر باستان شناسي درخور توجه خاص است. ساحل زيباي اين منطقه يكي از پرجاذبه ترين مناطق گردشگري است. اشتغال جمعيت غالب محمودآباد، كشاورزي و روستايي مي باشد. در صورت بسترسازي  توسعه گردشگري و تامين اراضي صنعتي آماده ، محمودآباد به سرعت متحول مي شود. محصول كشاورزي آن زراعت برنج مي باشد.

7 ) شهرستان آمل :

با 8/11 درصد جمعيت مازندران، در رده سوم مناطق جمعيتي قرار دارد. آمل از شهرهاي قديمي و تاريخي طبرستان است و نامش برگرفته از قوم جنگجو و نيرومند بنام آمردها يا آماردها است . باتوجه به اسناد تاريخي اين شهر حداقل از دوره ساساني تا دوره مغول پايتخت مازندران بود. مراكز ديدني آن عبارتند از: دخمه هاي سنگي (كافركلي) رينه ، راه باستاني تنگه بند بريده و تصوير حجاري شده شاه و ياران او برسنگ، كاروان سراي گمبوج، قلعه ملك بهمن، مسجد جامع، مسجد امام حسن عسگري، مسجد آقا عباس، بقعه متبركه سه سيد – بقعه متبركه ناصر الحق و شمس آل رسول ، امامزاده ابراهيم ، بقعه متبركه مير بزرگ ، پل دوازده چشمه ، امامزاده عبدا… و امامزاده قاسم ، سقانفارهاي زرين كلا و هندوكلا ، پارك های جنگلي ميرزا كوچك خان ، و ميرامامزاده عبدا... و سد لار (پلور) و آب معدني هاي منطقه لاريجان نيز از جاذبه هاي طبيعي اين منطقه ميباشند. موقعيت استراتژيك شهر آمل و رودخانه هراز، توسعه بخشهاي كشاورزي ، تجاری ، صنعتي و گردشگري  منطقه را در سالهاي اخير تسهيل نموده است . محصولات عمده كشاورزي آن ، برنج ، گل و گياه ، دانه هاي روغني كلزا و سبزيجات و علوفه مي باشد.

8)  شهرستان بابل :

با 2/16 درصد جمعيت پس از ساري در رتبه دوم قرار دارد. بنا به روايت و نوشته هاي مورخان اسلامي ، شهربابل در دوران باستان ((مه ميترا)) يا جايگاه ميتراي بزرگ در دوران اسلامي ((مامطير)) ، ((بارفروش)) و بابل ناميده شده است. مراكز ديدني ، تاريخي و فرهنگي اين شهرستان عبارتند از : موزه بابل ، سقانفار كيجا تكيه ، مسجد جامع (اوائل اسلام – قاجار ) ، برجهاي آرامگاهي امامزاده قاسم ، درويش فخرالدين ، مسجد و مدرسه كاظم بيك ، پل محمد حسن خان ، گنبد سرست ، بقعه سلطان محمد طاهر و سقانفار هاي كبرياكلا و شياده و تكيه مقريكلا و مجموعه دانشگاه پزشكي ... هم اكنون بابل بلحاظ گسترش آموزش عالي، ارائه خدمات تخصصي پزشكي ، برخورداري از زير ساخت هاي مخابراتي و ارتباطي، وسعت اراضي حاصلخيز كشاورزي، در سطح استان ممتاز    ميباشد، اما بلحاظ سرمايه گذاري صنعتي ، از روند مطلوبي برخوردار نبوده است.

9) شهرستان بابلسر :

با 0/6 درصد جمعيت استان در ساحل مازندران قرار دارد . بابلسر در گذشته بدليل مدفن امامزاده ابراهيم( ابوجواد )برادر امام رضا ( ع ) به مشهد سر معروف بوده و در سال 1311 هـ . ش. به بابلسر تغيير نام يافت . از مراكز ديدني آن مي توان برج آرامگاهي امامزاده ابراهيم (ع)، دانشكده ادبيات (هتل قديم بابلسر) ، پل فلزي ، بناي شهرباني ، بناي بهداري و ميدان اصلي شهر را نام برد.

 بابلسر از شهرهاي مهم بندري، و توريستي و دانشگاهي مازندران با درجه صنعتي نسبتا مناسب و محوريت بخش كشاورزي مناطق روستايي است. رودخانه بابل رود در مركز شهر و ساحل بندري بابلسر، از مناطق پر جاذبه و ديدني استان و کشور مي باشد.

10) شهرستان جويبار :

   با 6/2 درصد جمعيت مازندران تا چند سال گذشته از توابع شهرستان قائمشهر محسوب مي شده است. از مراكز ديدني آن ميتوان پل آجري آزان ، خشت پل و تكيه كردكلا را نام برد . جويبار مردمي سخت كوش دارد. بخش كشاورزي، وجه غالب اقتصاد منطقه است .

توليد صنعتی ماشين آلات و تجهيزات كشاورزي رونق بالايي دارد قابليت هاي بالقوه منطقه بويژه در توسعه گردشگري و صنعتي، برجسته است.در صورت احداث جاده چهاربانده ساحلي بابلسر – جويبار – بهشهر و ارتباط مستقيم جويبار به در يا، منطقه  در  كانون توجه برنامه ریزی منطقه ای جویبار، قائمشهر و سواد کوه قرار خواهد گرفت.

11) شهرستان قائمشهر :

با 10 درصد جمعيت استان و عمدتاًُ شهرنشين ، احتمالاً  محل زندگي اقوام تپوري بوده و  در متون  تاريخي  به نام جمنو ، چمنو ، جمنان ، علي آباد ، شاهي و قائمشهر  خوانده  شده و مراكز ديدني  آن عبارتند از : تپه باستاني طالقاني ، برج  آرامگاهي سيد محمد زرين نوا و سه تپه باستاني گردكوه جمنان  ... كارخانجات  نساجي قائمشهر  از ديرباز معروف  بوده اند. قائمشهر به لحاظ عبور  ارتباط ريلي و جاده فيروزكوه و نزديكي به شهرهاي بابل و ساري از موقعيت ممتازي در استان برخوردار است. محصولات غالب كشاورزي آن، برنج و مركبات مي باشد.

12) شهرستان سوادكوه :

با 4/2 درصد جمعيت مازندران ، در گذشته مقر حكومت اسپهبدان باوندي بوده و پادشاهان آنرا ملوك جبال مي ناميدند. جاذبه هاي تاريخي - فرهنگي اين منطقه : برج لاجيم ، پل شيرگاه ، پل ورسك و راه آهن سه خط طلا ، قلعه كنگلو ، غار اسپهبد خورشيد ، برج آرامگاهي آقا شاه بالو زاهد و كاروانسراي گدوك ميباشد. سوادكوه تنها شهرستان فاقد اراضي جلگه اي و كم جمعيت مازندران است. اما با وجود گسترش خدمات شهری در شيرگاه،زيراب و پل سفيدو برخورداری از معادن غني ذغال سنگ با مديريت شركت البرز مرکزی  و تأسيس پرديس دانشگاه شهيد بهشتي زيراب و دانشگاه آزاد اسلامي در سواد کوه ، روند توسعه صنعتي و گردشگري آن نیز در سالهای اخیر فزاينده است.

13) شهرستان ساري :

7/16 درصد جمعيت مازندران را دارد . شهرساري مركز استان و از جمله شهرهاي بزرگ طبرستان و مركز فرمانروايی اسپهبدان بوده است . در زمان سلوكيه به سيرنيكس ، در زمان ساساني به سارويه و در ادوار اسلامي به ساريه و ساري تغيير نام داد. مجموعه تاريخي فرح آباد ، خانه كلبادي ، برج رسكت ،‌ مسجد جامع ، برجهاي وجه متمايز ساري، امامزاده عباس ، امامزاده يحيي ، سلطان زين العابدين ، آب انبار ميرزا مهدي ، آب انبار نو ، خانه فاضلي ،‌ بقعه درويش فخرالدين گلما ،‌ بقعه امامزاده عيسي بن كاظم ، بقعه شاطر گنبد ، منطقه تفريحي سد شهيد رجائي ، پناهگاههاي حيات وحش دودانگه و چهاردانگه،‌ دشت ناز، سمسكنده را ميتوان نام برد. شهرستان ساري با برخورداري از چند هتل و مجموعه تفريحي – رفاهي جنگلي، و هم ساحلي در فرح آباد (ساري) ،‌ وجود كارخانه هاي بزرگ صنايع چوب و كاغذ (بويژه مازندران) ،  دارو سازي ، نساجي و فرآورده هاي غذايي ،‌ فرودگاه بين المللي ساري و امكان  بهره برداري  از ذخيره آب سد شهيد رجائي در  توليد  محصولاتي  نظير برنج ، مركبات ، پنبه و دانه هاي روغني همراه با شبكه هاي آبياري مدرن از توسعه نسبتاً مناسبي در استان برخوردار است.

14) شهرستان نكاء :

با 7/3 درصد جمعيت مازندران در متون تاريخي آنرا نيكا، نيكاح و نكا ناميده اند كه به معني سرزمين و آبادي و يا جايگاه ناهيد است. نکاء مقر حكومت اسپهبدان  طبرستان  بوده است. جاذبه هاي تاريخي ، فرهنگي و طبيعي آن امامزاده عبدالله ، غار باستاني گميشان ( پيش از تاريخ ) ، چشمه آب معدني قرمرض مي باشد. با وجود کارخانه سیمان ، اسكله نفتي‌ و نيروگاه توليد برق نكاء در ساحل دريا ، وجود تنها سيلوي گندم مازندران ، و مجاورت با ساري مركز استان و بهشهر ، هم اكنون وجه غالب اقتصاد منطقه كشاورزي و اشتغال روستايي است. با ایجاد شهرک صنعتی در نکاء ، و راه اندازی کامل منطقه ویژه و مجتمع بندری امیر آباد ( بهشهر ) ، و قرار گرفتن در مسیر جاده تهران - ساری - مشهد ، توسعه این شهرستان در آینده روند مطلوبی پیدا خواهد کرد.

15) شهرستان بهشهر :

2/6 درصد جمعيت مازندران را به خود اختصاص داده است. بهشهر در طول تاريخ به نامهاي از جمله (( كبود جامه)) ، ((پنجه هزار)) ، (( كلباد)) و ((خرگوران)) خوانده  شده  است. شاه عباس  اول در اين شهر كاخها و عمارات  و باغهاي باشكوهي بناكرد و نام اشرف برآن نهاد. از جمله جاذبه هاي اين شهر مي توان منطقه تفریحی و سد شاه عباس آباد، باغ شاه ، غار هاي علي تپه ، هوتو و كمربند ( پيش از تاريخ ـ دوره ميان سنگي) ، روستاي التپه و تروجن (شهيد آباد)، كاخ صفي آباد ، چشمه عمارت (صفوي ) ، برج آرامگاهي اميركمال الدين در روستاي كوهستان ، وجود پناهگاه حيات وحش ميانكاله ، سنگ چشمه گلوگاه را نام برد . احداث مجتمع بندري و منطقه ويژه اقتصادي اميرآباد بهشهر در كنار منطقه ميانكاله ( از مناطق 18 گانه بيو سفري كره زمين ) در ساحل دريا شرايط ممتازی در تجارت جهانی، فراهم آورده است. استفاده كارآمد از امكانات حمل و نقل ريلي مجتمع بندري امير آباد با اهميت روز افزون اين بندر اجتناب ناپذير است. ارتباط بهشهر با استانهای سمنان ، گلستان و خراسان ، روند توسعه صنعتی ، گردشگری و تجاری آن را بسیار ممتاز نموده است.